Próchnica u małych dzieci jest bardzo powszechnym problem, występującym u co drugiego polskiego dziecka w wieku do 3 lat. Można usłyszeć opinie, że jej przyczyną jest karmienie piersią dziecka z wyrżniętymi zębami. Stwierdzenie to jest nieprawdziwe, udowodniono bowiem, że główną przyczynę choroby próchnicowej stanowi nieprawidłowa higiena jamy ustnej. Oczywiście nieprawidłowe nawyki żywieniowe też odgrywają istotną rolę – ale nieprawidłowa dieta to nie pokarm mamy. W Polsce tylko kilkanaście procent dzieci jest jeszcze karmione piersią w 12. miesiącu życia, a z tej grupy nie wszystkie przecież są karmione piersią w nocy, kiedy zagrożenie próchnicą wzrasta. Wielokrotnie więcej dzieci ma nagminnie podawane posiłki nadmiernie bogate w cukry, takie jak: słodycze, soki czy dosładzane jogurty, kaszki i inne posiłki.

Zębom szkodzi również podawanie butelki z mlekiem przed snem i w nocy, kiedy wydzielanie śliny jest mniejsze, a pokarm długo zalega na ząbkach. Zaobserwowano, że ryzyko próchnicy u dzieci nigdy niekarmionych piersią było większe niż u karmionych mlekiem matki w pierwszym roku życia. Przypuszcza się, że działanie ochronne w odniesieniu do próchnicy mają bakterie kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus, białko kazeina i immunoglobuliny IgA znajdujące się w mleku kobiecym. Ograniczają one wzrost bakterii próchnicotwórczych  i ich przyleganie do zębów.

Dentyści amerykańscy stwierdzili, że karmienie piersią po 12. miesiącu życia zwiększa ryzyko próchnicy. Fakt ten stwierdzono jednak tylko u dzieci, które były karmione piersią co najmniej 7 razy w ciągu doby, a także karmione piersią na żądanie już po wprowadzeniu do posiłków węglowodanów, jeśli nie przestrzegano zasad właściwej higieny jamy ustnej dziecka. Ryzyko dotyczyło więc dzieci, które nie tylko nie były prawidłowo żywione, ale u których dodatkowo zaniedbano właściwą higienę jamy ustnej.

Musimy wiedzieć, że o ząbki dziecka trzeba dbać, jeszcze zanim wyrosną. Już od narodzin dziecka należy pamiętać, że podstawą zapobiegania choroby próchnicowej jest ograniczenie przekazywania bakterii próchnicotwórczych. W związku z tym nawet rodzice nie powinni oblizywać smoczków czy łyżeczki malucha, a także minimalizować ilość całusów w usta dziecka. Jednocześnie wszystkie osoby opiekujące się dzieckiem powinny wyleczyć zęby, aby zmniejszyć ryzyko przekazywania bakterii próchnicotwórczych. Wykazano, że stan uzębienia matki ma bardzo istotny wpływ na zęby jej dziecka, szczególnie w czasie ich wyrzynania.

Po trzecim miesiącu życia, mimo, że dzieci nie mają jeszcze zębów, należy po jedzeniu przecierać dziąsła wilgotnym gazikiem i/lub podać kilka łyków przegotowanej wody. Zabiegi higieniczne powinno wykonywać się przynajmniej dwa razy dziennie. Jednak najważniejszy jest zabieg wieczorny przed snem.

Po wyrżnięciu się pierwszych zębów mlecznych lepszą praktyką jest karmienie w określonych porach niż na żądanie. Należy ograniczać podawanie jedzenia dziecku przed zaśnięciem oraz w trakcie snu, a do picia stosować jedynie wodę. Karmienie nocne jest głównym powodem pojawiania się zmian próchnicowych u najmłodszych dzieci. Podczas snu wydziela się mała ilość śliny, ruchy policzków i języka są ograniczone, a tym samym po spożyciu nawet mleka mamy nie jest zapewniane samooczyszczanie. Drugą przyczyną rozwoju choroby próchnicowej jest przyzwyczajanie maleństwa do słodkich napojów.

Od momentu pojawienia się pierwszego zęba należy wprowadzić szczoteczkę do zębów z małą główką i miękkim włosiem. U młodszych dzieci, które nie potrafią jeszcze myć zębów i gryzą szczoteczki, zaleca się dwie szczotki, jedną służącą głównie do zabawy i gryzienia, a drugą do właściwego mycia ząbków. W doborze szczoteczki ważne jest to, aby jej główka była odpowiednio mała, a włosie wielopęczkowe o miękkiej lub średniej twardości. Można też stosować odpowiednie dla wieku szczoteczki elektryczne.

W żadnym z opublikowanych badań nie zaleca się odstawienia dziecka od piersi w momencie pojawienia się zębów. Wręcz przeciwnie, podkreśla się znaczenie karmienia piersią i mlekiem kobiecym – zgodnie z aktualnymi zaleceniami – dla zdrowia dziecka i matki. Odstawienie półrocznego dziecka od piersi po to, aby chronić zęby, byłoby nieuzasadnione, ponieważ mleka modyfikowane mają znacznie większy potencjał próchnicotwórczy niż mleko kobiece. W żadnym z cytowanych badań nie pojawia się również zalecenie skrócenia czasu karmienia ze względu na profilaktykę próchnicy.

Kluczowe znaczenie w zachowaniu zdrowych zębów ma profilaktyka. Przestrzeganie jej zasad zajmuje czas, a nawet może być męczące, ale nie zapominajmy, że i tak jest to mały wysiłek w porównaniu z ewentualnym późniejszym leczeniem.

polecane produkty

Emulsja do codziennej kąpieliwzmacnia naturalny płaszcz hydrolipidowy skóry
Hydro-Micelranyszampon kojący
Balsam nawilżająco-natłuszczającydo codziennej pielęgnacji ciała
Poprzedni slajd
następny slajd

Inne porady