Wzrok jest podstawowym narządem zmysłu człowieka, a sprawne widzenie jest niezmiernie ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka. Dziecko obserwuje i stara się naśladować aby móc się  komunikować.  Umiejętności widzenia człowiek uczy się właściwie przez całe życie, ale najważniejszy okres w rozwoju funkcji wzrokowych przypada na pierwsze dwa lata.

Po przyjściu na świat widzi jedynie kontury, jakbyśmy patrzyli przez mleczną szybę, i przez pierwszych sześć tygodni tylko w czarno-białych kolorach.

Narodzony dzidziuś kieruje głowę i oczy w stronę źródeł światła jak lampa czy okno. Potrafi krótko wodzić oczami za przedmiotami lub źródłami światła w poziomie, a po 3 tygodniach również w pionie. Reaguje na natężenie ich jasności.

Noworodek do 1 miesiąca z bliskiej odległości skupia wzrok na konturach, na prostych wzorach o dużym kontraście (czarno-białe, granatowo-żółte). Z odległości 18–20 cm przez krótką chwilę potrafi się wpatrywać w twarz człowieka i jej zmienną mimikę. Nawet mglisty widok twarzy osoby bliskiej ma dla maleństwa bardzo duże znaczenie. Wraz z zapachem i dźwiękami mowy utrwala obraz przyjaciela, przy którym jest bezpiecznie.

Dla rodziców też jest ważne czy dziecko już ich widzi,  jak są spostrzegani, czy podobają się jemu jak Ono im. Podejrzenie zaburzeń widzenia u niemowląt mogą nasuwać sytuacje, kiedy:

• oczy dziecka stale łzawią
• często uciska oczy piąstkami
• nie kieruje wzroku na ludzką twarz
• pojawił się oczopląs jednego lub obu oczu
• ma niesymetryczne gałki oczne
• ma nierówne lub poszerzone źrenice
• ma żółty lub żółtobiały odblask źrenicy
• stale zezuje

Objawy te mogą, choć nie muszą świadczyć o nieprawidłowym widzeniu. Wątpliwości powinien rozstrzygnąć lekarz. Pomoże on także zdecydować, czy wskazane jest zbadanie dziecka przez okulistę.

Pod koniec 2. miesiąca życia wzrasta umiejętność śledzenia w sposób ciągły obiektów zmieniających położenie w polu widzenia dziecka. W tym samym czasie niemowlę preferuje już bodźce trójwymiarowe i dłużej śledzi bryły niż figury płaskie. Wpatruje się w twarze bliskich osób z odległości 20–40 cm.

Niemowlę 3-miesięczne rozpoznaje twarz matki, a miesiąc później rozróżnia twarze osób znanych, reagując na nie inaczej niż na twarze osób obcych. Zwraca uwagę na poruszające się podczas mówienia wargi. Wpatruje się też w źródło światła, w jaskrawe przedmioty i błyszczące powierzchnie oraz zaczyna się przyglądać własnym rączkom. Interesuje je szczególnie ich ruch – zbliża i oddala je od oczu. Bardziej interesuje się biało-czarnymi figurami geometrycznymi niż kolorowymi zabawkami.

Na wczesnym etapie rozwoju dzieci reagują na bodziec wzrokowy „całym sobą”, tzn. uśmiechają się, ślinią, ruszają rączkami czy przyśpieszają oddech. W pierwszych 3 miesiącach życia u zdrowego niemowlęcia mogą się okresowo pojawiać zmienne zaburzenia równoległego ustawienia oczu. Podczas patrzenia na przedmioty może zezować raz jednym a raz drugim oczkiem. Jeżeli po ukończeniu 3. miesiąca życia utrzymuje się u niego jakikolwiek zez, to należy udać się do lekarza,który pomoże odróżnić zez pozorny (złudzenie optyczne), czy też skieruje do okulisty, jeżeli stwierdzi zez rzeczywisty.

Należy udać się do lekarza, gdy 4-miesięczne niemowlę

• nie przygląda się twarzom
• nie odwzajemnia uśmiechu czy nie płacze, widząc inną, „obcą” twarz
• nadmiernie reaguje na światło, to znaczy mruży oczy i silnie zaciska powieki
• nie patrzy na wprost, tylko ustawia głowę w jedną stronę lub patrzy bokiem

Początkowo maleństwo zaczyna wyciągać rączki w kierunku wiszących przedmiotów, a dopiero później próbuje je chwytać. Z czasem, po kilku próbach, mu się udaje. Niemowlę, które widzi prawidłowo, sięga po przedmiot początkowo po łuku, czyli zakrzywionym ruchem rączki. Do okulisty należy się zgłosić jeśli sięga i chwyta przedmioty na wprost, a nie po łuku, i/lub zbliża je tylko do jednego oka.

Do 5. miesiąca życia dziecko powinno

• skupiać wzrok na przedmiotach oddalonych o 1 m
• ustawiać oczy na wprost
• wyciągać rączkę w kierunku zabawki, szczególnie gdy może ją uchwycić
• oglądać i badać własne rączki

Między 5. a 7. miesiącem życia dziecko patrzy na zabawki pokazywane w całym polu widzenia. Brak koordynacji wzrokowo-ruchowej (np. kiedy dziecko nie sięga celnie po zabawkę), preferowanie jednego oka i słaba fiksacja (zatrzymanie wzroku na przedmiocie) wymagają konsultacji z lekarzem okulistą.

W ciągu kolejnych miesięcy można zaobserwować rosnące zainteresowanie dziecka drobnymi przedmiotami i detalami. Potrafi ono płynnie podążać wzrokiem za przesuwającym się obiektem.

W 7.—10. miesiącu życia niemowlę szybko przenosi uwagę z jednego obiektu na drugi, uczy się je sprawniej chwytać i wykazuje zainteresowanie zabawkami będącymi w ruchu lub oddalonymi o kilka metrów. W ten sposób ćwiczy sprawne widzenie na odległość.

Około 1. roku życia rozwinięte jest już widzenie przestrzenne, obuoczne. Po pierwszym roku prawie 80% dzieci widzi już podobnie jak osoby dorosłe.

Do wizyty u okulisty należy zgłosić się z dzieckiem ROCZNYM gdy

• nie interesuje się nowymi zabawkami lub przedmiotami

• nie dostrzega małych przedmiotów

• nie obserwuje poruszających się osób lub przedmiotów

PÓŁTORAROCZNE dziecko z wadą wzroku często

 

• potyka się o leżące przedmioty

• woli siedzieć niż biegać

• niechętnie ogląda pokazywane obrazki

• bawienie ogranicza się do postukiwania lub potrząsania podanym przedmiotem

Od przedszkolaka wymagamy więcej. Należy go zaprowadzić do okulisty gdy

• nadmiernie mruży oczy

• ma trudności z dostrzeganiem szczegółów na obrazkach

• nie nazywa kolorów

• ma trudności z prostymi czynnościami ruchowymi jak łapanie piłki

• słabo posługuje się kredką czy łyżką

Rozwój skomplikowanego zmysłu widzenia wymaga spokojnego otoczenia oraz czasu – liczonego w latach. Dopiero około 5. roku życia stabilizują się funkcje wzrokowe – umożliwiają wzrokowe uczenie się, a następnie naukę pisania i czytania. Ale już po kilku tygodniach życia, kiedy unormują się rytmy snu i jedzenia oraz pojawią dłuższe okresy czuwania, możemy zacząć pokazywać dziecku pojedyncze zabawki. Jednak bardziej służy to nauce patrzenia, skupiania wzroku na jednym punkcie, niż zabawie.

polecane produkty

Emulsjado kąpieli
Szamponnawilżający w piance
Specjalny krem natłuszczającyna twarz, powieki i ciało
Poprzedni slajd
następny slajd

Inne porady