Jak wygląda noworodek tuż po porodzie i jakie są charakterystyczne jego cechy?

Okres noworodkowy trwa przez pierwsze 28 dni życia dziecka. Noworodek donoszony, czyli urodzony o czasie to taki, który przyszedł na świat pomiędzy 38. a 42. tygodniem ciąży. Jego urodzeniowa masa ciała to około 2.5-4.5kg (średnio 3-3.5 kg), długość ciała to około 47 –55 cm (średnio 50-52 cm), obwód głowy to 35 –37 cm, a obwód klatki piersiowej pomiędzy 33 –35 cm. Okres noworodkowy to okres adaptacji do życia pozałonowego, czasem jest z tego powodu nazywany „czwartym trymestrem ciąży”. Ma wówczas miejsce wiele zmian fizjologicznych.

Noworodek ma charakterystyczne proporcje ciała. Cechuje go nieproporcjonalnie duża głowa –¼ długości ciała (dorosły –1/8 długości ciała). Obwód głowy jest o 1–2 cm większy od obwodu klatki piersiowej, a do ich zrównania dojdzie około 2-3 miesiąca życia. Szyja jest krótka, kończyny często ułożone są w pozycji zgięciowej – zgięte łokcie i kolana. Tętno u noworodka jest dość wysokie i wynosi 110-160 uderzeń na minutę, nieco niższe jest we śnie. Częstość oddechów wynosi 30-50 na minutę. Pierwsze oddanie moczu następuje w przeciągu 24 godzin po porodzie, a pierwszy stolec zwany smółką oddawany jest do 48 godzin po porodzie. Smółka ma kolor ciemnobrązowy, nawet czarny. Zawiera ona złuszczone nabłonki, maź płodową, wody płodowe, żółć.

Skóra noworodka

Skóra noworodka jest cienka, delikatna, miękka i aksamitna w dotyku. Niezwykle łatwo ulega podrażnieniom. Na ramionach, plecach, skroniach obecny jest delikatny meszek z cienkich, krótkich włosków zwany lanugo. Tuż po porodzie skóra pokryta jest białawą mazią płodową (vernix caseosa). Pełni ona bardzo ważne funkcje, w tym zapobiega wysychaniu i chroni przed podrażnieniami naskórka, zabezpiecza przed bakteriami oraz urazami mechanicznymi, ułatwia poród. Wchłania się ona samoistnie w ciągu doby od porodu.

Główka noworodka, ciemiączka i szwy czaszkowe

Kształt głowy tuż po porodzie jest zależny od ułożenia dziecka w czasie ciąży oraz mechanicznych odkształceń powstających w czasie porodu. Może dojść do przejściowego obrzęku poporodowego, które nazywamy przedgłowiem. Dotyczy on przodujących partii główki, która przeciskała się przez kanał rodny. Samoistnie wchłania się po kilku dniach od porodu. Kości czaszki noworodka i niemowlęcia nie są zrośnięte, aby umożliwić rozwój i wzrost mózgu. Połączone są one ze sobą szwami czaszkowymi. Na główce zobaczyć można również dwa ciemiączka, czyli miękkie, włókniste, romboidalne przestrzenie. Większe i dłużej otwarte pozostaje ciemiączko przednie, położone na szczycie główki. Zwykle jest ono wielkości około 3 x 3 cm, choć jest to osobnicza cecha. Całkowicie zarasta między 10-18 miesiącem życia. Drugie ciemiączko to ciemiączko tylne, małe, w kształcie trójkąta. Zarasta zwykle między 6 tyg. – 4 miesiąca życia.

Ocena stanu noworodka w skali APGAR – co to jest?

Dla ujednolicenia oceny stanu, w jakim urodziło się dziecko, powszechnie na świecie używana jest tzw. skala Apgar. Została ona stworzona w 1949 roku przez amerykańską lekarkę, anestezjologa i pediatrę Virginię Apgar. Maksymalna punktacja wynosi 10 punktów, po dwa punkty przyznawane są za oddech, czynność serca, zabarwienie skóry, napięcie mięśniowe oraz reakcje na drażnienie błon śluzowych. Interpretacja stanu noworodka wg tej skali to:

  • 0 – 4 pkt: stan ciężkiej zamartwicy noworodka
  • 4 – 7 pkt: umiarkowana niewydolność oddechowo-krążeniowa
  • 8 – 10 pkt: zdrowy noworodek

Taką ocenę powtarza się w 1, 3, 5, 10 minutach po urodzeniu, co udokumentowane jest odpowiednim wpisem w Książeczce Zdrowia Dziecka.

Odruchy noworodkowe

Każdy donoszony noworodek badany jest przez lekarza pod kątem występowania fizjologicznych odruchów noworodkowych, które zanikają dopiero z czasem. Są to m.in. odruch ssania, odruch kroczenia, podparcia, chwytny, Moro. Odruch Moro (obejmowania) składa się z dwóch etapów: I etap – rozrzucenie i wyprostowanie kończyn górnych z wyprostowaniem palców i II etap – zgięcie i przywiedzenie kończyn górnych, przypominające obejmowanie. Zanika około 4. – 5. miesiąca życia.

Stany przejściowe u noworodków – żółtaczka fizjologiczna

Ponieważ dziecko jest bardzo niedojrzałe w procesie adaptacji do życia zewnętrznego może przechodzić stany przejściowe, jak np. fizjologiczną żółtaczkę noworodków. Obserwowana jest ona nawet u 50-70% noworodków urodzonych o czasie. Żółtaczka fizjologiczna pojawia się dopiero w 2-3 dobie życia. Ustępuje zwykle samoistnie około 7-10 dni po porodzie. U niemowląt karmionych piersią może jednak trwać dłużej, nawet do 3. miesiąca życia. Poziom bilirubiny badany jest z krwi żylnej lub możliwy jest orientacyjny pomiar przezskórny. Maksymalne poziomy bilirubiny określane są normami wedle wieku noworodka, ale zwykle nie przekracza ona poziomu 12 mg %. Wyższe poziomy oznaczają żółtaczkę patologiczną i leczone są fototerapią lub innymi sposobami, o których decyduje lekarz neonatolog.

Fizjologiczny spadek masy ciała

Występuje on u wszystkich noworodków i jest związany z utratą wody, oddaniem moczu i smółki. Noworodek donoszony traci w pierwszych dobach życia około 10-15% urodzeniowej masy ciała. Wyrównanie masy ciała do wagi porodowej następuje zwykle do 14 dni po porodzie.

Rumień toksyczny noworodków

Nie musi on wystąpić u wszystkich noworodków. Jest to wysypka grudkowo-plamista zlokalizowana głównie na tułowiu. Pojawia się w ciągu 48 godzin po porodzie, ustępuje samoistnie i nie wymaga leczenia. Nie swędzi. Przyczyna jego występowania nie jest do końca poznana.

Stolce przejściowe

Po oddaniu smółki około 3-4 dnia życia mogą się pojawić luźne, papkowate, zielono–żółte stolce występujące nawet do kilkunastu razy na dobę. Związane jest to z niedojrzałością przewodu pokarmowego oraz przejściowym niedoborem laktazy. Mijają one samoistnie, ale należy pamiętać o regularnym przystawianiu dziecka do piersi – na żądanie, nie rzadziej niż co 2-3 godziny przez całą dobę. Noworodki nie przesypiają zwykle jeszcze nocy i muszą być karmione regularnie również w nocy.

polecane produkty

Emotopic - emulsja do kąpieli. Olej konopny, olej canola, olej sojowy.
Emulsja DO KĄPIELI
Emotopic - hydro-micelarny szampon kojący
Hydro-Micelarny SZAMPON KOJĄCY
Emotopic - balsam nawilżająco-natłuszczający do ciała
Balsam nawilżająco-natłuszczającydo ciała
Poprzedni slajd
następny slajd

Inne porady