Smog i zewnętrzne zanieczyszczenie powietrza - razem dla jakości powietrza

W niedawno ogłoszonej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO, World Health Organisation) liście największych zagrożeń dla zdrowia publicznego na pierwszym miejscu znalazło się zanieczyszczenie powietrza i zmiany klimatyczne. Statystycznie każdego dnia, 9 na 10 osób na świecie oddycha zanieczyszczonym powietrzem. Według naukowców może to sprzyjać występowaniu chorób układu oddechowego i krążenia. W 2014 roku trzy polskie miasta: Warszawa, Kraków i Wrocław znalazły się w pierwszej dziesiątce najbardziej zanieczyszczonych w Europie.

Czy smog stanowi realne zagrożenie dla naszego zdrowia?

W badaniach epidemiologicznych wykazano bezpośredni związek oddychania złej jakości powietrzem np. z rozwojem astmy oskrzelowej u dzieci. Dzieci narażone na zanieczyszczenie powietrza częściej chorowały na astmę oskrzelową, ale również częściej miały jej zaostrzenia. Szczególnie niebezpieczny jest wpływ substancji toksycznych na rozwijające się płuca, co może sprzyjać późniejszemu rozwojowi chorób układu oddechowego w tym raka płuc, rozedmy, POCHP (przewlekłej obturacyjnej choroby płuc).

Dzieci charakteryzuje większa wentylacja minutowa płuc, czyli większa, nawet dwukrotnie, liczba oddechów na minutę niż u dorosłego. Dlatego, aspirują one znacznie więcej związków toksycznych do płuc. Ze szkodliwym działaniem smogu związane są również takie schorzenia jak: zawały serca, epizody zatorowości płucnej, alergie, nawracające zakażenia dróg oddechowych. Kobiety ciężarne narażone są na urodzenie dzieci z niską masą urodzeniową oraz alergie.

Co to jest smog?

Normy jakości powietrza określają wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia. Niestety, większość (ponad 90%) miast na całym świecie nie spełnia tych norm. Najważniejsze wymieniane zanieczyszczenia powietrza to:

  • ołów
  • tlenek węgla
  • dwutlenek siarki
  • zawieszony pył (PM – particulate matter o różnej średnicy cząsteczki), sadze, benzopiren
  • ozon
  • tlenki azotu
  • związki organiczne w tym dioksyny, bakterie, pyłki roślinne

Smog nie dotyczy jedynie wielkich metropolii. Również mniejsze miasta, miasteczka i miejscowości oddychają złej jakości powietrzem. Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska podają na swoich stronach internetowych ostrzeżenia, jeśli stężenie zanieczyszczeń przekracza dopuszczalne normy (np.: http://powietrze.gios.gov.pl). Warto je śledzić choćby po to, aby wiedzieć w której części dnia najbezpieczniej jest wyjść na spacer oraz w jakiej okolicy najlepiej to robić.

Obowiązujące normy. Co to jest PM? particulate matter, czyli średnica cząsteczki pyłu w mikrometrach

Im mniejszej średnicy cząsteczka, tym dalej dostanie się ona w głąb naszego układu oddechowego, aż do pęcherzyków płucnych.

1. W Polsce: według Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, obowiązują trzy normy dla pyłów drobnych:

  • Poziom dopuszczalny – 50 µg/m3 – jakość powietrza nie wywołuje ujemnych skutków zdrowotnych
  • Poziom informowania – 200 µg/m3 – należy ograniczyć aktywność na powietrzu
  • Poziom alarmowy – 300 µg/m3 – w miarę możliwości pozostać w domu

2. W Unii Europejskiej dopuszczalny jest jeden poziom:

  • dla PM 10 – 50 µg/m3
  • dla PM 2,5 – 25 µg/m3

3. Według WHO:

  • 25 µg/m3 dla PM2,5
  • 50 µg/m3 dla PM10

Źródła smogu, czyli domowe instalacje grzewcze, transport samochodowy i przemysł

1. Głównym źródłem zanieczyszczeń powietrza w Polsce są gospodarstwa domowe. Spalanie niskiej jakości węgla, niesezonowanego, wilgotnego drewna, śmieci, tworzyw sztucznych przyczynia się do złej jakości powietrza w miejscowościach. Piece, kotły i kominki powinny spełniać normy emisyjne. Dla woj. mazowieckiego regulacją prawną jest uchwała antysmogowa (2017): https://www.mazovia.pl/samorzad/sejmik/uchwaly-sejmiku/uchwala,3417,16217.html
2. Transport, czyli silniki spalinowe. W Polsce samochodów jest coraz więcej, ale niestety w większości są to pojazdy przestarzałe emitujące dużo zanieczyszczeń z niesprawnych urządzeń. Natężony ruch, w tym korki w miastach oraz ruch tranzytowy samochodów ciężarowych nasila skalę problemu.
3. Przemysł, w tym w znaczącej części ciepłownie, koksownie, huty, choć duże zakłady dostosowują się do zaleceń kontroli emisji zanieczyszczeń.

Aby ograniczyć ekspozycję dziecka na toksyczne związki zalecane jest:

1. Dbałość o sprawne działanie domowych instalacji grzewczych.
2. Wymieniając piece warto zwrócić uwagę na piece ekologiczne: gazowe, elektryczne, odnawialne źródła energii (możliwe uzyskanie dofinansowania).
3. Dbanie o opał dobrej jakości. Niepalenie śmieciami.
4. Ograniczenie korzystania z transportu pojazdami silnikowymi, korzystanie z komunikacji miejskiej. Unikanie podróżowania w godzinach szczytu.
5. Zakaz palenia papierosów, szczególnie w domu w obecności dziecka. Wielokrotnie udowodniono szkodliwy wpływ biernego palenia tytoniu na choroby układu oddechowego u dzieci.
6. Wybór pokoju dziecka nie od strony ulicy. Zamykanie okien w godzinach natężonego ruchu ulicznego.
7. Nauka oddychania przez nos, który stanowi naturalny filtr zanieczyszczeń.
8. Maski antysmogowe z atestami, prawidłowo dobrane z filtrami HEPA i węglowymi. Niestety ich stosowanie wymaga wiele dyscypliny, regularnej wymiany oraz jest trudne u dzieci.
9. Rośliny zielone pochłaniające toksyny np.: epipremnum złociste, zielistka, skrzydłokwiat, dracena wonna, bluszcz pospolity, paproć.
10. Stosowanie filtrów w systemach wentylacji w domach oraz oczyszczacze powietrza.
11. Ograniczenie aktywności dziecka na dworze w sytuacji wysokiego poziomu zanieczyszczeń.

Jednak nadal warto podejmować aktywność fizyczną na świeżym powietrzu poza godzinami szczytu oraz z dala od głównych szlaków komunikacyjnych i na obszarach położonych poza centrami miast. Dostępne są aplikacje podające lokalne pomiary zanieczyszczeń.

Co można i należy zrobić?

Ważne jest wspieranie i propagowanie działań na rzecz ochrony środowiska, edukacja ekologiczna od najmłodszych lat. Wobec powszechnego problemu konieczne jest świadome podejmowanie decyzji, w tym przestrzeganie norm jakości węgla oraz norm emisyjnych domowych urządzeń grzewczych. Istotna jest edukacja dotycząca szkodliwości powszechnego w Polsce spalania śmieci i odpadów komunalnych. Im szybciej uporamy się jako społeczeństwo z tym problemem tym zdrowsze będą następne pokolenia.

polecane produkty

Emotopic - emulsja do kąpieli. Olej konopny, olej canola, olej sojowy.
Emulsja DO KĄPIELI
Emotopic - hydro-micelarny szampon kojący
Hydro-Micelarny SZAMPON KOJĄCY
Emotopic - balsam nawilżająco-natłuszczający do ciała
Balsam nawilżająco-natłuszczającydo ciała
Poprzedni slajd
następny slajd

Inne porady