Wszystko w swoim czasie. Pomocne skale oceny rozwoju dziecka.

Już po urodzeniu się noworodka rodzice niecierpliwią się i z wytęsknieniem czekają na pierwsze umiejętności dziecka, takie jak pierwszy uśmiech, trzymanie główki, chwytanie zabawek, gaworzenie, raczkowanie, siadanie, chodzenie. To są tak zwane kamienie milowe (developmental milestones) w rozwoju dziecka. Jednak każde dziecko ma własne tempo rozwoju, a może być ono różne w różnych jego aspektach. Dla ułatwienia obiektywnej oceny rozwoju dziecka stworzonych zostało wiele skal powszechnie używanych w testach przesiewowych (np. Skala Denver czy Skala Rozwoju psychomotorycznego wg. Brunet i Lezine.) Niektóre z tych skal nadają się wyłącznie do użytku przez przeszkolonych psychologów. Jedną z prostszych i popularniejszych jest skala Denver, czyli The Denver Developmental Screening Test (DDST) pozwalająca na ocenę rozwoju dziecka od urodzenia do piątego roku życia. Skala odzwierciedla odsetek dzieci w danej grupy wiekowej, który jest zdolny do wykonania określonego zadania, co pozwala na porównanie umiejętności dziecka z grupą rówieśniczą. Zadania podzielone są na cztery sfery rozwoju dziecka:

  • sfera indywidualno-społeczna (np. odpowiadanie uśmiechem na uśmiech opiekuna, lęk przed obcymi, zabawa w a ku-ku, zatrzymanie atrakcyjnej zabawki);
  • strefa koordynacji wzrokowo-ruchowej (np. łączenie rączek w linii środkowej, sięganie po zabawkę, chwyt pomiędzy kciuk a palec wskazujący, budowanie z klocków -otoryka mała);
  • rozwój mowy (np. gaworzenie, pisk, naśladowanie dźwięków mowy, mówienie „mama” i „tata” znaczeniowo, później budowanie zdań prostych i złożonych);
  • strefa lokomocji i kontroli postawy (np. unoszenie główki nad podłoże, przewracanie się z brzuszka na plecy i odwrotnie, siadanie, stawanie, chodzenie -motoryka duża.

Skale te są ogólnodostępne na różnych stronach internetowych i blogach dotyczących rozwoju dziecka. Jeśli mamy wątpliwości, czy nasze dziecko rozwija się prawidłowo, zawsze możemy sprawdzić, jak kształtuje się jego zachowanie na tle rówieśników. Pozwalają to również w miarę wcześnie wykryć ewentualne opóźnienie w którejś ze stref, aby podjąć odpowiednie kroki w kierunku jej usprawniania. Każdy lekarz pediatra podczas regularnych badań bilansowych ocenia rozwój dziecka według tych skal. To ważna część wizyt bilansowych.

Bez poganiania, ale z wyzwaniami i swobodą pomocną w rozwoju możliwości dziecka

Dla wspierania rozwoju niemowlęcia konieczne jest stworzenie odpowiednich warunków. Istotna jest swoboda ruchów, możliwość częstych zmian pozycji, niezbyt miękkie, grząskie podłoże. Podłoże dla zabaw z niemowlakiem powinno być bezpieczne, nieśliskie, niezbyt miękkie, ale jednocześnie komfortowe. To ułatwi dziecku szybsze zdobywanie nowych umiejętności ruchowych. Jednocześnie takie warunki mogą okazać się lepsze niż używanie nadmiaru pomocy i gadżetów takich jak huśtawki, chodziki, jeździki. Część z tych sprzętów jest wręcz niezalecana, gdyż nienaturalna, wymuszona pozycja może zaburzyć naturalny rozwój stawów nóg i kręgosłupa dziecka.

Unoszenie główki – jak wspierać?

Nie wszystkie dzieci lubią pozycję na brzuszku. Zwykle mają one problem z dźwiganiem główki. Można wówczas zaproponować dziecku ułożenie go na swoich kolanach, podczas gdy opiekun siedzi wygodnie na krześle z jednym kolanem wyżej niż drugim. Ramiona i barki dziecka powinny wówczas opierać się na wyżej ułożonym kolanie rodzica. Nóżki i rączki swobodnie mogą fikać z obu stron kolan opiekuna. Z czasem wzmocnienie mięśni poprzez przebywanie w takiej pozycji pozwoli na swobodne unoszenie główki na innym podłożu.

Czas na obracanie się na boczki i następnie turlanie – jak wspierać?

Najpóźniej do końca 5. miesiąca życia niemowlak powinien już umieć przekręcać się z plecków na brzuszek i odwrotnie. Wcześniej, czyli w okolicy 4 miesiąca obraca się tylko na oba boczki. Zwykle dziecko preferuje jedną stronę, czyli jedno ramię przez które jest mu łatwiej się odwrócić. Podczas każdego przebierania czy mycia, wycierania można stymulować dziecko do odkręcania się na bok, pomagając mu w tym chwytem za pieluszkę i dociąganiem barku.

Pełzanie i raczkowanie – jak wspierać?

Najlepiej rozpocząć od przygotowania niezbyt śliskiego i niezbyt miękkiego podłoża. To ułatwi dziecku przesuwanie się. Rodzic towarzyszący dziecku na podłodze może przekładać na różne strony i odległości od dziecka jego ulubione zabawki, do których dziecko będzie mogło przesunąć się i po nie sięgnąć. Bardzo dobrym ćwiczeniem wspomagającym raczkowanie są wszystkie zabawy na brzuszku. Warto pamiętać, że nie wszystkie dzieci raczkują. Niektóre pomijają ten etap od razu przechodząc do samodzielnego siadania i wstawania. Ćwiczenia, które wspierają obroty, pełzanie i czworaczkowanie są również zbawienne dla treningu siadania, które samo przyjdzie z czasem, gdy mięśnie będą wystarczająco silne.

Godne polecenia zabawy z niemowlęciem

Grzechotka, karuzelka
W pierwszych trzech miesiącach życia dominuje u dzieci aktywność odruchowa, a dziecko głównie przygląda się otoczeniu. Po tym okresie maluszek zaczyna aktywnie i zamiarowo odkrywać otoczenie. Do wspólnych, rozwijających zabaw przyda się wówczas grzechotka, karuzelka nad łóżeczko z kolorowymi zabawkami, pałąki z zawieszonymi zabawkami. Zabawki powinny być atrakcyjne, aby maluszek chętnie wyciągał po nie rączki, próbował ich dotknąć i chwycić.

Pierwsze rozmowy, wyliczanki, piosenki
Warto wiedzieć, że najważniejsza jest obecność mamy i taty oraz wspólne zabawy z nimi. To oni uczą dziecko uśmiechu, czułego dotyku. Wyliczanki na paluszkach, zabawy pluszakami, wspólne wyścigi po pokoju znakomicie budują relacje w rodzinie. Niezmiernie ważne, również dla późniejszego rozwoju mowy, jest rozmawianie z dzieckiem. Nawet tym najmłodszym. Podczas mówienia do niego starajcie się nawiązać kontakt wzrokowy. Jeśli zabraknie tematów do rozmowy można po prostu opowiadać o tym co robimy. Ważny jest ton głosu i zwracanie się do dziecka. Przed snem można słuchać ulubionych, wyciszających kołysanek, a w ciągu dnia, zabawy, spaceru śpiewać skoczne, proste dziecięce piosenki lub recytować krótkie rymowane wierszyki.

„Sroczka”, „Idzie rak”, „Kosi – kosi łapci”
Kto z nas nie pamięta tych prostych zabaw z rodzicami. To bezcenna nauka i wspomnienia, dlatego warto również o nich pamiętać.
Powodzenia i dobrej zabawy!

polecane produkty

Emotopic - emulsja do kąpieli. Olej konopny, olej canola, olej sojowy.
Emulsja DO KĄPIELI
Emotopic - hydro-micelarny szampon kojący
Hydro-Micelarny SZAMPON KOJĄCY
Emotopic - balsam nawilżająco-natłuszczający do ciała
Balsam nawilżająco-natłuszczającydo ciała
Poprzedni slajd
następny slajd

Inne porady